Kuching: Abang Jo sepatutnya lebih mengetahui sebab sebenar mengapa projek Jambatan Batang Lupar ditangguhkan pada tahun 2018. Sebabnya adalah sama seperti projek LRT 3 (Laluan Shah Alam) yang baru-baru ini didakwa telah “dibatalkan” oleh Lim Guan Eng.
Pada 2018, selepas pertukaran Kerajaan Persekutuan pada Mei, Kabinet yang dipimpin Tun Dr. Mahathir Mohamad memutuskan bahawa semua projek mega yang kemajuan pembinaannya kurang daripada 10% perlu ditangguhkan sementara menunggu rundingan semula kos projek. Keputusan ini dibuat kerana amalan Kerajaan Barisan Nasional sebelum itu yang sering menganugerahkan projek-projek mega pada harga yang tidak munasabah.
Mandat yang diberikan oleh rakyat dalam Pilihan Raya Umum 2018 antara lain adalah untuk menyemak semula kontrak-kontrak tersebut serta memastikan kewangan negara diurus secara telus, berhemat dan bertanggungjawab.
Salah satu contoh rundingan semula itu ialah projek LRT 3 yang menyaksikan kos pembinaan dikurangkan daripada RM31.65 bilion kepada RM21.93 bilion, sekali gus menjimatkan RM9.72 bilion wang rakyat. Dua lagi projek mega turut melalui proses yang sama:
- Mass Rapid Transit Laluan 2 (MRT 2), yang pada asalnya dianggarkan menelan kos RM39.35 bilion. Selepas rundingan semula, kos pembinaannya dikurangkan kepada RM30.53 bilion, menghasilkan penjimatan sebanyak RM8.82 bilion.
- East Coast Rail Link (ECRL), yang pada asalnya dianggarkan menelan kos RM65.5 bilion. Selepas rundingan semula, kos pembinaannya dikurangkan kepada RM44 bilion, sekali gus menjimatkan RM21.5 bilion.
Justeru, dakwaan bahawa Sarawak telah dipinggirkan atau didiskriminasi oleh Lim Guan Eng selaku Menteri Kewangan ketika itu adalah tidak benar. Apa yang menjadi sasaran ialah projek-projek yang dianugerahkan pada harga yang tidak munasabah. LRT 3, MRT 2 dan ECRL merupakan contoh yang jelas, dan Jambatan Batang Lupar berkemungkinan merupakan salah satu daripadanya.
Berhubung projek Jambatan Batang Lupar, Najib Razak telah mengumumkan peruntukan sebanyak RM1 bilion pada tahun 2016. Namun begitu, tiada rekod menunjukkan peruntukan tersebut pernah diluluskan oleh Parlimen menerusi mana-mana Belanjawan Tahunan.
Apa yang sebenarnya berlaku ialah Najib hanya mengumumkan jumlah RM1 bilion itu pada penghujung tahun 2016 dengan sasaran pembinaan bermula pada tahun 2018. Walau bagaimanapun, tiada peruntukan sedemikian dalam Belanjawan 2017 yang diluluskan pada penghujung 2016 mahupun Belanjawan 2018 yang diluluskan pada penghujung 2017. Malah, pembinaan juga tidak bermula pada tahun 2018, sedangkan pertukaran Kerajaan Persekutuan hanya berlaku pada bulan Mei tahun tersebut.
Selepas projek itu ditangguhkan, Kerajaan Sarawak memutuskan untuk meneruskannya menggunakan dana kerajaan negeri pada Mac 2021.
Perlu diingatkan bahawa pada Mac 2021, GPS telah pun menjadi sebahagian daripada Kerajaan Persekutuan selama kira-kira setahun selepas Langkah Sheraton pada Mac 2020. Jika benar terdapat peruntukan Persekutuan yang telah diluluskan semasa pentadbiran Najib, mengapakah GPS, yang ketika itu sudah menjadi sebahagian daripada Kerajaan Persekutuan, tidak menghidupkan semula projek tersebut menggunakan dana Persekutuan?
Lebih penting lagi, apabila projek itu dimulakan pada tahun 2021 menggunakan dana kerajaan negeri dan siap pada tahun 2026, kos sebenar pembinaannya hanyalah RM848.75 juta, iaitu kira-kira 15% lebih rendah daripada jumlah RM1 bilion yang diumumkan Najib pada tahun 2016.
Penjimatan sebanyak RM151 juta berbanding anggaran asal RM1 bilion itu jelas menimbulkan persoalan sama ada harga asal yang diumumkan adalah terlalu tinggi dan sejauh mana akauntabiliti wujud dalam penetapan kos tersebut.
Daripada terus menyalahkan Lim Guan Eng kerana menangguhkan projek itu, adalah lebih baik Kerajaan Sarawak menjelaskan kepada rakyat mengapa kos pembinaan yang dianggarkan RM1 bilion pada tahun 2016 akhirnya hanya berjumlah RM848.75 juta apabila siap pada tahun 2026, walaupun kos pembinaan secara amnya telah meningkat dengan ketara sepanjang tempoh tersebut.
Persoalan yang perlu dijawab ialah:
- Adakah pengumuman Najib mengenai kos RM1 bilion pada 2016 merupakan anggaran yang terlalu tinggi?
- Mengapakah Kerajaan GPS tidak berusaha merundingkan semula kos projek tersebut pada 2018?
- Mengapakah Kerajaan GPS tidak mendapatkan semula pembiayaan Persekutuan bagi projek itu selepas menjadi sebahagian daripada Kerajaan Persekutuan pada Mac 2020, sedangkan projek tersebut hanya dimulakan setahun kemudian iaitu pada Mac 2021?
Chong Chieng Jen
Ahli Parlimen Stampin
13 Julai 2026
