Kuching ADUN Pending, Violet Yong, menggesa supaya perlindungan lebih kukuh diwujudkan bagi mengelakkan pemeliharaan rekod sejarah Sarawak dilakukan secara terpilih, sambil menegaskan bahawa warisan negeri ini mesti dilindungi daripada pengaruh politik dan kekal boleh diakses oleh orang awam.
Ketika berucap dalam perbahasan Rang Undang-Undang Perpustakaan Negeri Sarawak (Pindaan) 2026, Yong berkata pemeliharaan sejarah mesti berpandukan bukti yang boleh dipercayai, piawaian profesional dan kepentingan awam bagi memastikan generasi akan datang mewarisi catatan sejarah Sarawak yang tepat.
Beliau berkata cadangan pindaan itu tidak seharusnya hanya tertumpu pada pengukuhan fungsi institusi dan kuasa menteri, tetapi juga perlu mewujudkan mekanisme yang jelas bagi menjamin ketelusan dan akauntabiliti.
Mengenai pengawasan menteri, Yong menggesa kerajaan negeri memastikan setiap arahan yang dikeluarkan kepada Pustaka Negeri Sarawak direkodkan dengan sewajarnya serta disertakan alasan yang jelas, khususnya apabila keputusan berkenaan menjejaskan pemeliharaan, pengelasan atau akses awam kepada bahan sejarah.
Merujuk rekod perpustakaan berkaitan arkib kolonial British, beliau menyatakan bahawa sesetengah dokumen hanya disalin atau dipelihara secara terpilih, sekali gus menunjukkan bagaimana kekurangan dalam koleksi arkib boleh mempengaruhi pemahaman terhadap sejarah.
Yong turut menyeru penglibatan orang awam yang lebih meluas dalam memelihara warisan komuniti, termasuk gambar keluarga, surat peribadi, akhbar lama dan koleksi persendirian yang merekodkan perkembangan sosial dan budaya Sarawak.
Beliau memberi amaran bahawa bahan-bahan tersebut berisiko hilang selama-lamanya sekiranya keluarga dan pertubuhan komuniti tidak mempunyai saluran yang mudah untuk menyerahkannya bagi tujuan pemeliharaan.
Mengenai pendigitalan, Yong mengiktiraf inisiatif sedia ada seperti koleksi digital Sarawakiana dan Perkhidmatan Rujukan Rekod dan Arkib (RECARS), namun menggesa kerajaan negeri menetapkan sasaran, piawaian teknikal dan garis masa yang jelas bagi meningkatkan akses kepada bahan sejarah.
Katanya, arkib digital seharusnya membolehkan pelajar, penyelidik dan rakyat Sarawak, termasuk mereka yang tinggal di kawasan luar bandar, meneroka sejarah negeri ini dengan lebih mudah.
Yong turut menekankan keperluan menyediakan peruntukan kewangan yang mencukupi, kepakaran profesional serta laporan berkala kepada orang awam mengenai usaha pemeliharaan, kemajuan pendigitalan dan pembangunan koleksi.
“Sejarah kita milik kita semua. Ia mesti dipelihara secara jujur, inklusif dan profesional, tanpa dipilih atau dibentuk secara terpilih demi kepentingan politik,” katanya.
Beliau menegaskan bahawa pindaan tersebut akhirnya perlu membawa penambahbaikan yang nyata dalam melindungi warisan sejarah Sarawak untuk generasi akan datang.
