Kuching: Saya amat prihatin terhadap kenyataan Premier pada majlis makan malam ulang tahun Persekutuan Perniagaan Sarawak bahawa “anda tidak memerlukan parti untuk memeriksa kami”, dan bahawa sektor swasta serta institusi boleh memainkan peranan tersebut.
Naratif dan sentimen sedemikian yang diketengahkan oleh kerajaan GPS, khususnya menjelang Pilihan Raya Negeri, adalah berbahaya dan bertentangan dengan kepentingan Sarawak secara keseluruhan.
Kerajaan yang menentukan siapa boleh memeriksanya dan berdasarkan syarat apa sebenarnya tidak diperiksa langsung.
Saya menghargai peranan sektor swasta dan pertubuhan bukan kerajaan (NGO), dan saya percaya bahawa mereka memainkan peranan penting dalam masyarakat demokratik. Namun, kita perlu memahami dengan jelas bahawa terdapat perbezaan antara peranan mereka.
Memberikan maklum balas tidak sama dengan menuntut akauntabiliti.
Apabila kumpulan perniagaan atau NGO membangkitkan sesuatu kebimbangan, kerajaan sepatutnya mendengar maklum balas tersebut. Namun, kerajaan tidak diwajibkan untuk mengambil tindakan terhadapnya dan boleh memilih untuk mengabaikannya.
Sebaliknya, apabila wakil rakyat yang dipilih membangkitkan soalan di Dewan Undangan Negeri (DUN), kerajaan bertanggungjawab untuk menjawabnya secara rasmi dan dalam rekod di hadapan rakyat Sarawak.
Wakil rakyat juga boleh menuntut butiran mengenai perbelanjaan kerajaan, kontrak dan keputusan yang dibuat melalui persidangan DUN, termasuk maklumat yang lazimnya tidak dapat diperoleh oleh pihak di luar Dewan.
Selain itu, kita tidak boleh menafikan hakikat bahawa banyak perniagaan bergantung pada lesen dan kontrak kerajaan. Adalah tidak adil untuk mengharapkan mereka meneliti tindakan kerajaan tanpa rasa takut atau pilih kasih.
Premier turut menyatakan bahawa institusi boleh memantau kerajaan. Bagaimanapun, institusi dalam DUN sendiri tidak mempunyai kuasa sepenuhnya dan tidak terlepas daripada kemungkinan berlakunya konflik kepentingan.
Sebagai contoh, Jawatankuasa Kira-Kira Wang Awam (PAC) Sarawak dipengerusikan oleh seorang ADUN kerajaan, dan pada masa ini, tiada wakil pembangkang dalam PAC mahupun jawatankuasa utama DUN yang lain.
Unit Ombudsman juga melaporkan kepada kerajaan yang melantiknya, dan sekali lagi, tiada wakil pembangkang di dalamnya. Apabila pihak yang ditugaskan untuk meneliti tindakan kerajaan terdiri daripada kerajaan itu sendiri, wujud konflik kepentingan yang jelas dan boleh mengehadkan keupayaan mereka untuk menjalankan tugas tanpa rasa takut atau pilih kasih.
Selain itu, laporan Unit Ombudsman tidak didedahkan kepada orang awam mahupun dibentangkan untuk dibahaskan di DUN, walaupun banyak isu yang berpotensi dibangkitkan melibatkan kepentingan awam.
Rekod persidangan DUN sendiri telah membuktikan bagaimana ADUN kerajaan gagal memastikan kerajaan terus dipantau. Pelbagai persoalan kewangan yang wajar diberikan perhatian, termasuk dakwaan perbelanjaan berlebihan dalam pembelian sebuah jet peribadi serta isu berkaitan FWTA, antara lain, telah dibangkitkan oleh wakil rakyat DAP di DUN.
Persoalan tersebut tidak dibangkitkan oleh ADUN kerajaan, sedangkan Premier berpendapat bahawa mereka sudah memadai untuk memastikan kerajaan beliau terus dipantau. Tanpa kehadiran pembangkang di dalam Dewan, saya percaya persoalan-persoalan ini tidak akan dibangkitkan, apatah lagi dijawab.
Negara demokrasi yang matang memahami perkara ini. Sebab itulah banyak negara memastikan pembangkang mempunyai peranan dalam institusi mereka. Di United Kingdom, Jawatankuasa Kira-Kira Wang Awam telah dipengerusikan oleh seorang Ahli Parlimen pembangkang selama lebih daripada satu abad, manakala pembangkang turut diberikan hari persidangan tersendiri untuk menentukan agenda Dewan.
Peraturan Parlimen Kanada menetapkan bahawa PAC mesti dipengerusikan oleh wakil daripada Pembangkang Rasmi. India, negara demokrasi terbesar di dunia, telah mempunyai PAC yang diketuai pembangkang sejak penghujung 1960-an.
Parlimen Persekutuan Malaysia sendiri mempunyai pengerusi PAC daripada pihak pembangkang sejak 2018, hasil reformasi yang diperkenalkan oleh kerajaan Pakatan Harapan. Malah, Singapura yang sering dijadikan contoh tadbir urus baik mempunyai 12 wakil pembangkang di Parlimennya dan menjamin kehadiran minimum 10 peratus wakil pembangkang melalui Perlembagaannya.
Jika Parlimen Persekutuan boleh melaksanakannya, mengapa tidak Sarawak?
Saya percaya kita semua mahukan Sarawak yang lebih baik dan matang. Saya juga percaya bahawa perkara ini memerlukan hubungan kerja yang kukuh antara kerajaan yang baik dengan pembangkang yang kuat dalam Dewan yang sama.
Kerajaan yang yakin tidak perlu takut terhadap penelitian. Sebaliknya, kerajaan sepatutnya mengalu-alukannya dan membina asas pentadbiran berteraskan ketelusan dan akauntabiliti, khususnya di DUN, badan perundangan tertinggi negeri.
Dr Kelvin Yii Lee Wuen
Setiausaha Publisiti DAP Sarawak dan Ahli Parlimen Bandar Kuching
20 Oktober 2026
